PALMY NA NIEDZIELĘ (3 kwietnia 2020)

IMG 20200403 101714

IMG 20200403 101714Szósta niedziela Wielkiego Postu nazywana jest Niedzielą Palmową, inaczej Niedzielą Męki Pańskiej. Rozpoczyna ona najważniejszy i najbardziej uroczysty okres w roku liturgicznym – Wielki Tydzień. Liturgia Kościoła wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o którym mówią wszyscy czterej Ewangeliści. Uroczyste Msze Święte rozpoczynają się od obrzędu poświęcenia palm i procesji do kościoła. W naszym Ośrodku każdego roku również rozpoczynaliśmy liturgię na zewnątrz, przed Ośrodkiem, a przy złej pogodzie przynajmniej w jadalni, skąd wyruszał zawsze orszak wyposażony w tradycyjne palmy przyniesione do poświęcenia. Wspomniany zwyczaj święcenia palm pojawił się około VII wieku na terenach dzisiejszej Francji, z kolei procesja wzięła swój początek z Ziemi Świętej. To właśnie Kościół w Jerozolimie starał się bardzo dokładnie powtarzać wydarzenia z życia Pana Jezusa. Wiadomo, że już w IV wieku odbywał się przemarsz procesji z Betanii do Jerozolimy, co poświadcza, w sporządzonym przez siebie przekazie, Egeria, chrześcijańska pątniczka pochodzenia galijskiego lub hiszpańskiego.

Według niej w Niedzielę Palmową patriarcha otoczony tłumem ludzi wsiadał na osiołka i wjeżdżał na nim do Świętego Miasta, zaś zgromadzeni wierni, witając go z radością, ścielili przed nim swoje płaszcze i palmy. Następnie wszyscy udawali się do bazyliki Zmartwychwstania, czyli tam, gdzie znajduje się Boży Grób, gdzie sprawowano uroczystą liturgię. Procesja ta rozpowszechniła się w całym Kościele. W Rzymie szósta niedziela Przygotowania Paschalnego była początkowo obchodzona wyłącznie jako Niedziela Męki Pańskiej, podczas której uroczyście śpiewano Pasję. Dopiero w IX wieku do liturgii rzymskiej wszedł jerozolimski zwyczaj urządzenia procesji upamiętniającej wjazd Pana Jezusa do Jeruzalem. Z czasem jednak obie te tradycje połączyły się. W różnych Kościołach lokalnych procesje przybierały rozmaite formy. Czasem biskup szedł pieszo lub jechał na oślęciu, czasem niesiono ozdobiony palmami krzyż lub księgę Ewangelii, a nawet i Najświętszy Sakrament.

Dzisiaj odnowiona liturgia zaleca, aby wierni w Niedzielę Męki Pańskiej gromadzili się przed kościołem, gdzie powinno odbyć się poświęcenie palm, odczytanie perykopy ewangelicznej o wjeździe Pana Jezusa do Jerozolimy i uroczysta procesja do kościoła. Podczas każdej Mszy Świętej, zgodnie z wielowiekową tradycją, czyta się opis Męki Pańskiej. Kapłan w Niedzielę Palmową nie przywdziewa szat pokutnych, fioletowych, jak to było w zwyczaju dawniej, ale czerwone. Procesja ma w ten sposób charakter triumfalny. Chrystus wkracza do świętego miasta jako Król i Pan. W Polsce istniał kiedyś taki zwyczaj, że kapłan idący na czele procesji wychodził przed kościół i trzykrotnie pukał do zamkniętych drzwi kościoła. Wtedy drzwi się otwierały i kapłan z wiernymi wchodził do wnętrza kościoła, aby odprawić uroczystą liturgię. Miało to symbolizować, iż Męka Zbawiciela na krzyżu otwarła nam bramy nieba. Inne źródła przekazują, że celebrans uderzał poświęconą palmą leżący na ziemi w kościele krzyż, po czym unosił go do góry i śpiewał: „Witaj, krzyżu, nadziejo nasza!”.

W polskiej tradycji ludowej Niedzielę Palmową nazywano również Kwietną bądź Wierzbną. W tym dniu święcono palmy, które w tradycji chrześcijańskiej symbolizują odradzające się życie. Wykonywanie palm wielkanocnych ma bogatą tradycję. Tradycyjne palmy wielkanocne przygotowuje się z gałązek wierzby, która w symbolice Kościoła jest znakiem zmartwychwstania i nieśmiertelności duszy. Obok wierzby używano także gałązek malin i porzeczek. Ścinano je w Środę Popielcową i przechowywano w naczyniu z wodą, aby puściły pąki na Niedzielę Palmową. W trzpień palmy wplatano również bukszpan, barwinek, borówkę i cis. Tradycja wykonywania palm szczególnie zachowała się na Kurpiach oraz na Podkarpaciu, gdzie corocznie odbywają się konkursy na najdłuższą i najpiękniejszą palmę.

W tym roku, ze względu na istniejące zagrożenie, będzie zupełnie inaczej niż zwykle. Wszyscy będziemy musieli się zadowolić transmisją telewizyjną, która ze względu na wszystkie zaostrzenia będzie z pewnością dość ascetyczna. Również w naszej kaplicy ksiądz Antoni będzie odprawiał Mszę Świętą w naszej intencji, ale, niestety, bez udziału wiernych. Dokona jednak poświęcenia palm przygotowanych przez instruktorów i mieszkańców podczas zajęć terapeutycznych. Ze względu na przekwitnięte bazie i forsycję przygotowanie palemek wymagało w tym roku nieco więcej pracy, bo trzeba było przekwitnięte rośliny zastąpić własnoręcznie przygotowanymi sztucznymi gałązkami, które mieszkańcy będą mogli zabrać po poświęceniu do swoich pokojów.

Naciśnij, żeby usłyszeć tekst